نگاهي به فناوري و قابليت هاي كتاب الكترونيكي
نويسنده: پارسا ستوده نيا
![]() |
منبع: بانك اطلاعات نشريات كشور
ادامه مطلب
![]() |

سواد اطلاعاتي در كشورهاي جهان (بخش اول)
آفريقاي جنوبي
علاقه و توجه به موضوع سواد اطلاعاتي در آفريقاي جنوبي به واسطه دو عامل ، يعني تغيير شكل نظام مند آموزش در تمامي سطوح و كاربرد فزاينده فناوري تبادل اطلاعات پديد آمده است . چارچوب سياستگذاري در خصوص سواد اطلاعاتي در موسسه هاي آموزش عالي از 3 حوزه سياستگذاري ناشي مي شود كه عبارتند از : سياست هاي آموزشي؛ سياستهاي مربوط به فناوري اطلاعات و اطلاعات؛ سياست هاي مربوط به كتابخانه ها و خدمات اطلاع رساني.
واكنش دولت ها به مباحث سواد اطلاعاتي بسته به علايق اساسي هر بخش ، متغيير بوده است. مثلابخش هايي نظير ارتباطات ، تجارت و صنعت بر مشاركت اقتصادي ، شهروندي و جهت گيري هاي كلي برنامه هاي دولت براي تحقق جامعه اطلاعاتي تاكيد مي كنند . آگاهي دولت از اقتصاد مبتني بر دانش علاقه آن به ارتقاي سطح آگاهي شهروندان از مزاياي تحقق جامعه اطلاعاتي ، امروزه امري كاملااثبات شده است. دولت بر پيوند ميان فناوري اطلاعات با توسعه اقتصادي و آموزشي تاكيد فراواني دارد و خود در تعدادي از پروژه هاي ملي و بين المللي براي ترويج فناوري اطلاعات و به كارگيري آن شركت دارد. تعهد به ابعاد گوناگون سواد اطلاعاتي در بسياري از اسناد و بيانه هاي مرتبط با اين امر، آشكاراست . مثلادولت آفريقاي جنوبي در منشور فناوري اطلاعات اوكيناوا كه درنشست جي 8 در كيوشو در سال 2000 ميلادي تصويب شد مشاركت كرد. اين منشور نمايانگر همكاري ميان غني ترين كشورهاي جهان و تعدادي از كشورهاي درحال توسعه به منظور پر كردن شكاف ديجيتالي بود.
منبع: بانک اطلاعات نشریات کشور
رتبه نخست در كشورهاي اسلامي
نگاهي به جايگاه ايران در فناوري هاي نوين
نويسنده: سيدايمان ضيابري
به نظر مي رسد در دو يا سه سال اخير، توجه نهادهاي علمي و فناوري، متخصصان، دانشمندان، استادان دانشگاه و مجلات علمي كشورمان به عبارت «ISI» بسيار بالارفته و از همين رو، اين نام را به طور مرتب در اخبار علمي و بر زبان دانشگاهيان، پژوهشگران و روزنامه نگاران حوزه فناوري مي شنويم.
برخي تصور مي كنند ISI نام يك مجله فناوري است و برخي ديگر هم اين گمان را دارند كه ISI نام يك فهرست از مجلاتي است كه با موضوع علم و فناوري منتشر مي شود. البته اين گونه نيست و ISI، كوتاه شده عبارتInstitute for Scientific Information است و «انستيتوي اطلاعات علمي» را معرفي مي كند كه توسط يك دانشمند امريكايي به نام «ايوژن گارفيلد» در سال 1960 راه اندازي شد و شركت «علوم و بهداشت تامسون» در سال 1992 آن را خريد. شركت «علوم و بهداشت تامسون»، بخشي از شركت چندمليتي تامسون است كه خبرگزاري رويترز را نيز در اختيار دارد و يكي از بزرگ ترين غول هاي چندمليتي فناوري اطلاعات محسوب مي شود.
سواد اطلاعاتي
نويسنده: سيد محسن عليمرادي
در طي دهه هاي اخير ، پژوهشگران موفق به كشف و معرفي بيش از 34 نوع سواد مفيد و مدرن شده اند كه سواد علمي با معناي مصطلح در نظام آموزشي ما ، تنها يكي از آنها محسوب مي شود. از جمله سوادهاي مفيد و مدرن مي توان به سواد فرهنگي، سواد اجتماعي، سواد سياسي، اقتصادي سواد رسانه اي، سواد اطلاعاتي، سواد كامپيوتري٬ سواد اينترنتي، سواد محيط كار و سواد خانوادگي و ... بويژه فناوري اشاره كرد كه هر يك تعريف، استاندارد ها و راهكارهاي توسعه خويش را دارند.
اصطلاح سواد اطلاعاتي بعضي اوقات ترجيحا به عنوان اطلاعات مناسب و به طور عموم به عنوان توانايي دسترسي ، ارزيابي ، سازماندهي واستفاده از اطلاعات در يك تنوع از منابع تعريف شده است براي اينكه كسي داراي سواد اطلاعاتي گردد بايد چگونگي وضوح يك موضوع يا ناحيه اي از دستورالعمل هاي مورد نياز را بشناسد. انتخاب اصطلاحات مناسبي را براي روشني مفهوم يا موضوع مطابق دستورالعمل يك خط مشي جستجو انتخاب كند كه منابع مختلف اطلاعاتي و روشهاي متنوعي كه اطلاعات را سازماندهي مي نمايد فرموله كند و داده هاي جمع شده را براي ارزيابي، تناسب، كيفيت و مفيد بودن تحليل نمايد و به طور صحيح اطلاعات را به طرف دانش سوق دهد.
منبع: بانک اطلاعات نشریات کشور
|
مهارت در جستجوي اطلاعات فارسي از اينترنت |
محمد صابر راثي ساربانقلي
چكيده:
خط فارسي داراي مشكلات مختلفي ميباشد كه در جستجو و بازيابي اطلاعات مسائل و مشكلات فراواني را فراروي كابران اينترنت قرار ميدهد. به خصوص با رشد سريع انتشارات الكترونيكي بر روي وب در شكلهاي مختلف پايگاههاي اطلاعاتي، وبلاگ و ... و اينكه هيچ قاعده مشخص و ثابتي براي رسمالخط فارسي وجود ندارد باعث شده است كه جستجوگران مطالب فارسي با مشكلات فراواني روبرو بشوند. اين مقاله سعي دارد تا با اشاره به موارد مختلفي كه ميتواند در جستجو و بازيابي اطلاعات سرعت و دقت و جامعيت و مانعيت جستجو را بالاببرد موجب افزايش مهارت كاربران اينترنت فارسي بشود.
كليد واژه ها: اينترنت، خط فارسي، جستجو و بازيابي اطلاعات.
مقدمه
اينترنت به عنوان يك محمل اطلاعاتي عظيم، منابع اطلاعاتي را در مقياسي وسيع در دسترس مخاطبان بالقوه قرار داده است. اغلب سهولت دسترسي به منابع اطلاعاتي اعم از متن و ساير رسانهها عمدهترين مزيت اينترنت محسوب ميشود. اما اين توانايي كه هركس ناشر آثار خود باشد عواقب ناخواستهاي را نيز در پي خواهد داشت و آشكارترين معضل، آن است كه انبوهي از منابع بسيار متنوع و غير قابل مديريت را فراهم ميآورد. افزايش سريع منابع اينترنتي نيازمند يك سازماندهي مفيد و موثر است. هرچند در حال حاضر راهنماهايي براي منابع اينترنتي تهيه شده است كه براساس فايلهاي مقلوب ساخته شدهِ توسط موتورهاي جستجو و با استفاده از قابليتهاي مختلف اين موتورها از جمله : استفاده از عملگرهاي بولي، جستجوي دقيق عبارت، محدود كردن يك جستجو به بخش خاصي از ركورد (مانند عنوان ، آدرس) ، كوتاهسازي كلمات، جستجوي نزديكيابي واژهها، ايجاد محدوديت زماني و منطقهاي و زباني، و .... به جستجوي اطلاعات كمك ميكند، اما بايد تاكيد كرد كه در امر بازيابي اطلاعات از اينترنت بدون نمايهسازي نظام يافته نميتوان انتظار بازيابي مفيد و موثر را داشت. هرچند بيشتر اطلاعات موجود بر روي اينترنت به زبان انگليسي است، ولي حجم اطلاعات به زبان فارسي نيز با سرعت در حال افزايش است و كاربران به دلايل مختلفي علاقه زيادي به اطلاعات فارسي نشان ميدهند و از آنجائيكه زبان غالب در اينترنت انگليسي است جستجو به زبانهاي غير انگليسي از جمله فارسي، مسايل و مشكلات مختلفي را جداي از مشكلات عمومي اينترنت دارد.
منبع: نما (مجله الکترونیکی پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران)
![]() |
در دنياي پرمشغله و پرسرعت امروزه، كمتر كسي فرصت مي كند در يك گوشه خلوت و دنج بنشيند و غرق مطالعه شود. با وجود اين كه تقريباً همه از فوايد داشتن عادت مطالعه منظم آگاه هستند. اما كتاب و كتابخواني از زندگي بسياري از افراد تقريباً به طور كامل حذف شده است. ممكن است درگيري ها و مشغله هاي روزانه فرصت خواندن كتاب را تنگ كنند، اما اگر كمي سعي كنيد، حتماً مي توانيد مطالعه را حتي به مدت كم و به ميزان اندك در برنامه روزانه خود بگنجانيد.
يكي از دلايلي كه افراد تمايل چنداني به مطالعه كتاب نشان نمي دهند، تصور غلط شان از آن است. آنها اغلب فكر مي كنند كه براي مطالعه بايد روزي يكي دو ساعت وقت كاملاً آزاد داشته باشند و در مكاني خلوت و بي سروصدا بنشينند و كتاب بخوانند. در حالي كه مي توان مطالعه كتاب را به راحتي در زمان هاي مرده و تلف شده روزانه گنجاند. در اين صورت به جاي آن كه از به هدر رفتن وقت و انتظار كشيدن كلافه شويد از اوقات تان به خوبي استفاده كرده و لذت مي بريد. مطالعه فقط به معناي خواندن كتاب هاي قطور نيست. كتاب هاي جيبي، همان طور كه از اسمشان پيداست، مي توانند بدون آن كه جاي زيادي بگيرند يا وزن زيادي داشته باشند، در جيب يا كيف شما قرار بگيرند و هميشه همراهتان باشند. اگر به برنامه روزانه تان كمي دقت كنيد متوجه خواهيد شد كه همه ما بخشي از روز را فقط در حال انتظار كشيدن هستيم و كار خاصي انجام نمي دهيم. مانند زماني كه در اتوبوس، تاكسي يا مترو هستيد و به سر كار مي رويد، زماني را كه به هر دليلي در صف مي گذرانيد، زماني كه در سالن انتظار مطب دكتر هستيد، در فرودگاه و حتي زماني كه منتظريد تا مدرسه يا كلاس فوق برنامه فرزندتان تمام شود و با او به منزل برگرديد مي تواند يك فرصت طلايي براي خواندن كتاب جيبي اي باشد كه آن را هميشه همراه خود داريد.
ادامه مطلب را در لينك منبع بخوانيد.

امروزه ورود به دنياي ديجيتال دغدغه بيشتر اهالي كتاب (اعم از ناشر، نويسنده يا خواننده) است و همه البته اميدوارند گرفتاري هايي كه موسيقي با ديجيتالي شدن دچار آن شد، گريبان كتاب را نگيرد. امروزه كتاب ديجيتال كاملابه وجود نيامده است؛ اما توسعه آن گريزناپذير به نظر مي رسد. تحقيق اخيري كه به درخواست وزير فرهنگ و ارتباطات [فرانسه] در باب كتاب ديجيتال به انجام رسيد، به پرسش هايي مي پرداخت كه مساله ورود كتاب به دنياي ديجيتال در اذهان ايجاد كرده بود. نتيجه اي كه از اين پژوهش حاصل شد، به اين قرار بود: دنياي نشر هنوز به سپهر ديجيتال پاي نگذاشته است، درست به خلاف صنايع فرهنگي ديگر (بويژه موسيقي). اين تاخير البته ممكن است فوايدي هم در برداشته باشد؛ هر چند موانع متعددي بر سر راه محقق شدن آن قرار گرفته است. نخستين فايده شايد آن باشد كه نسل كتاب چاپي منقرض نخواهد شد. ديگر آن كه كتاب جديد ديجيتال (اعم از علمي، فني يا ادبي) بتواند هويتي خاص خود داشته باشد، طوري كه با ديگر توليدات آنلاين (برخط) اشتباه نشود. ارتقاي جذابيت هاي كالاي عرضه شده، دفاع از حقوق فكري كه بايد مهمترين مساله باشد، انديشيدن ساز و كاري كه صاحبان حقوق براساس آن قادر باشند در تعيين قيمت محصول نقش اصلي را داشته باشند و سياستگذاري فعال براي نهادهاي ارتباطي ذي ربط مواردي بود كه در گزارش توصيه شده بود.
|
|
فصلنامه كتاب |
|
نگاهي به مشكلات ارگونوميكي كتابداران در كار با رايانه
نويسنده: خديجه علي پور ندوشن، دانشجوي كارشناسي ارشد كتابداري واطلاع رساني پزشكي
چکيده : امروزه پيشرفت رايانه ها و ارتباطات ، فن آوري هاي اطلاعاتي را درتمام جنبه هاي زندگي بشر وارد كرده ، مخصوصا در فرآيند ماشيني كردن كتابخانه ها كار كردن با رايانه افزايش يافته است وكتابداران به عنوان نخستين كساني كه در كتابخانه ها بطور مستقيم با اين فن آوري ها در ارتباط هستند ، در وضعيت شغلي آنان تحولات چشمگيري پديد آمده است.بيشترين درصد كتابداران آسيب ديده در بين افرادي مشاهده ميگردد كه روزانه بيش از 3 ساعت با كامپيوتر كار مي كنند.كار با رايانه سبب بروز مسايل و مشكلات بهداشتي در كابران مي شود.براي پيشگيري و كنترل آسيبهاي جسماني ناشي ازشرايط محيط كار ارگونومي مطرح مي گردد. ارگونومي عبارت است از تطابق علمي كار و محيط كار با مشخصات فيزيكي و رواني انساني. ورود رايانه سبب بروز عوارضي چند در كاربران مانند: مشكلات بينايي ، مشكلات مفصلي ، صرع ناشي از حساسيت به نور ، حساسيت پوستي و استرس ، مي شود. در پايان براي استفاده كنندگان از رايانه توصيه هايي چون اجتناب از كار يكنواخت و گردش كار، تنظيم روشنايي، رعايت فاصله ديد و استفاده از وسايل قابل تنظيم با توجه به ابعاد بدن هر كاربر ارائه شده است. برای مطالعه متن کامل این مقاله بر روی لینک منبع کلیک کنید.
منبع: مجله الکترونیکی کتابدار |
كتابداري مجازي دستاورد هزاره سوم
نويسنده: سميه تقديمي پور
در دوره اي كه فن آوري هر روز رنگ تاز ه اي به خود مي گيرد، تغيير و تحول، تجلي گاه درآوردهاي بشري در عرصه ارتباطات و اطلاعات است.
علوم كتابداري كه به عنوان شيوه اي از اطلاع رساني تبديل به دانشي ديرپا و ماندگار شده است، از تغييرات سريع و گذرا در امان نمانده و هر روز بر گستره آن افزوده مي شود.
نخستين روش هاي نيمه ماشيني براي ذخيره سازي وسپس بازيابي به موقع اطلاعات در دهه 1940 با بهره گيري از «شيوه برگه خوان» مورد استفاده قرار گرفت.
انديشه گسترش نظام هاي رايانه اي در ميان سالهاي 1960 تا 1980، ناشران و كتابداران را به دوران شتابنده اي از تبادل اطلاعات و ارتباطات هدايت كرد كه ناچار از پذيرش تغييرات جديد شد.
برای مطالعه متن کامل مقاله بر روی لینک منبع کلیک کنید.
مطالب زیر فشرده ای از نتیجه پایان نامه دکترای علوم کتابداری و اطلاع رسانی جناب آقای دکتر عبدالرضا نوروزی چاکلی (استادیار گروه علوم کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه شاهد و مدیر گروه علم سنجی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور) در دانشگاه فردوسی مشهد به راهنمایی دکتر محمدحسین دیانی و مشاوره دکتر رحمت الله فتاحی می باشد. همچنین گفتنی است که متن كامل پاياننامة مزبور در دو جلد تدوين يافته است كه در آن سه مركز ملْي مورد نظر، به تفصيل و از ابعاد مختلفي مورد مطالعه و ارزيابي تطبيقي دقيق قرار گرفتهاند. همچنين، لازم به توضيح است كه تاكنون يك مقالة انگليسيِ برگرفته از اين تحقيق در يكي از نشريّات انگليسي زبان منتشر شده است و علاوه بر آن، تعداد ديگري از مقالههاي برگرفته از اين تحقيق، در برخي از نشريّات علمي- پژوهشي كشور در نوبت چاپ قرار دارد.
مهمترین هدف این پژوهش که در سال ۱۳۸۶ به اتمام رسیده ارزیابی تطبیقی برنامه ها و عملکردهای «کتابخانه منطقه ای علوم و تکنولوژی شیراز» «پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران» و «دفتر فناوری اطلاعات و شبکه علمی کشور سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران» و همچنین شناسایی متغیرهای کیفی موفقیت یک مرکز اطلاعات علمی ملی بوده است. این پژوهش از نوع کاربردی است و در اجرای آن از روش «تحقیق موردی» و از نوع «چند موردی» استفاده شده است. در راستای اجرای تحقیق «چند موردی» حاضر، روش های «پیمایشی»، «تاریخی» و «کتابخانه ای» نیز به کار گرفته شده است. از طرفی برای تجزیه و و تحلیل و تطبیق یافته ها، از «روش تطبیقی» استفاده به عمل آمده است.
برای مطالعه متن کامل مقاله بر روی ادامه مطلب کلیک کنید.
چاپ مقاله اخير دكتر داورى اردكانى، استاد فلسفه دانشگاه تهران و رييس فرهنگستان علوم جمهوري اسلامي ايران با عنوان «توهم توسعه علمى از طريق افزايش تعداد مقالات در فهرست ISI» در يكي از روزنامههاي كثيرالانتشار كشور، واكنشهايي را در جامعه علمي كشور در پي داشت.
به گزارش سرويس علمي - پژوهشي خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، اگر چه بحثها و اظهارنظرهاي ضد و نقيض پيرامون موسسه اطلاعات علمي(ISI) و كاركردهاي آن و ارزش و جايگاهي كه بايد به مقالات منتشره در مجلات نمايه شده در ISI قايل شد، طي سالهاي اخير همواره مطرح بوده است، اما با تلاشهاي صورت گرفته در دو، سه سال اخير خصوصا با راهاندازي سامانه نمايهسازي مقالات علمي داخلي (ISC) كه از آن به عنوان ISI اسلامي و ايراني ياد ميشود و همچنين تغييراتي كه در آييننامه ارتقاي اعضاي هيات علمي در راستاي توجه هر چه بيشتر به مقالات منتشر شده در مجلات داخلي و غير ISI شده به نظر ميرسيد برخوردهاي افراطي و تفريطي در خصوص ISI تا حد زيادي تعديل شده و لااقل شاهد ISIگرايي محض و زير سوال بردن افراطي ارزش تمامي مجلات خارج از اين سيستم نمايهسازي از يك سو و در مقابل خط بطلان كشيدن بر همه كاركردها و شاخصهاي ارزيابي علمي ISI و توهم توسعه علمي خواندن رشد خيرهكننده توليدات علمي نمايه شده كشور در بانك اطلاعات اين موسسه در سالهاي اخير نباشيم.
با اين حال، مقاله دكتر داورى اردكانى به عنوان رييس يكي از برجستهترين نهادهاي رسمي علمي كشور و موج واكنشها نسبت به آن نشاندهنده تداوم بحثها و حساسيتها پيرامون ISI حداقل در بخشي از جامعه علمي در حال تكوين كشور است.
براي مطالعه متن كامل مقاله بر روي ادامه مطلب و يا لينك منبع كليك كنيد.
منبع: خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)
http://www.isna.ir/Main/NewsView.aspx?ID=News-994578
http://www.isna.ir/Main/NewsView.aspx?ID=News-995759
http://www.irannewspaper.ir/1386/860625/html/think.htm
مطلب زیر چکیده مقاله ای با عنوان "فوکسونومی: رویکردی نوین به سازماندهی اطلاعات در وب" نوشته سید مهدی حسینی، دانشجوی کارشناسی ارشد علوم کتابداری و اطلاع رسانی دانشگاه تربیت مدرس می باشد که متن کامل آن در وب سایت شخصی وی قابل دسترسی است.:
چکیده:
افزايش انتشار اطلاعات در شبکه وب و رشد دسترس پذیری منابع عرضه شده در آن برای کاربران عمومی و خاص، سازماندهی منابع اطلاعاتی موجود در شبکه جهانی را ضروری ساخته است. تلاشهای انجام شده در سالهای اخیر مانند استفاده از واژگان کنترل شده و اصطلاحنامه ها در ایجاد راهنماهای وبی، گسترش رده بندی های دیوئی و کنگره در جهت رده بندی منابع اینترنتی و به کارگیری ابر داده ها برای سهولت دسته بندی اطلاعات از جمله تلاشهای انجام گرفته در این خصوص است تا با بکار گیری آنها، علاوه بر سهولت در بازیابی اطلاعات تحت وب، میزان دسترسی پذیری به منابع اطلاعاتی ارزشمند برای کاربران عمومی و خاص نیز افزایش یابد. مقاله حاضر به معرفی نوعی رده بندی جدید با عنوان "فوکسونومی" می پردازد و نقش آن را در بهبود بازیابی اطلاعات توسط عامه کاربران، توسعه خدمات "آگاهی رسانی جاری"، اشاعه و اشتراک اطلاعات تحت وب و نیز تاثیر استفاده از این روش نوین در رده بندی همه انواع فرمتهای اطلاعاتی از قبیل متن، فایلهای صوتی و تصویری، صفحات وب، کتابهای الکترونیکی و غیره... را بررسی می کند و نیز مواردی از پروژه های انجام شده در این زمینه را بر می شمارد.
متن زیر چکیده مقاله "وبلاگ در دنیای کتابداری: موقعیت ها و کاربردها" تالیف محمد کریم صابري و نرگس شجاعي مهر، دانشجویان کارشناسی ارشد علوم کتابداری و اطلاع رسانی واحد علوم و تحقیقات می باشد که در دوره ششم، شماره سوم مجله نما (مجله الکترونیکی پژوهشگاه اطلاعات و مدارک علمی ایران) منتشر شده است:
چکیده
کتابداران به عنوان متخصصان اطلاعاتی برای به روز ماندن و رشد حرفه ای خود،لازم است در جریان تازه ترین پیشرفتها و فن آوری های مرتبط با علوم کتابداری و اطلاع رسانی قرار گیرند،از این رو وبلاگ که پدیده ای جدید در این حوزه است می تواند توانایی های حرفه ای این رشته را ارتقاء بخشد،شبکه ای از کتابخانه های بدون مرز ایجاد کند و مجراهای دسترسی به اطلاعات را افزایش دهد.در این مقاله،ضمن معرفی وبلاگ،تاریخچه وبلاگ در ایران و جهان،سرویس دهنده های وبلاگ،یک برداشت کلی از وبلاگ در دنیای کتابداری و اطلاع رسانی ارائه شده و سپس کاربردهای وبلاگ در کتابخانه بررسی شده است.در پایان چند پیشنهاد به عنوان راهکار برای فراگیر کردن پدیده وبلاگ در دنیای کتابداری ارائه شده است.
متن کامل این مقاله را می توانید از اینجا دریافت کنید.